همواره در تمام دنیا قتل هایی با توجیهات ناموسی وحیثیتی به وقوع می پیوندد .واژه (قتل ناموسی) به تصورات سنتی از ناموس و حیثیت اطلاق می شود که در بسیاری از جوامع (مرد سالار سنتی) آبروی اجتماعی مردان که مسئول پاسداری از حیثیت خانوادگی هستند به بر خورد ها و روابط خویشاوندان مونث آنها مربوط می شود بررسی این جنایات نشان می دهد که این قتل ها یا به منظور احیای شرف و آبروی خانوادگی ویا پنهان کردن جرم هایی چون تجاوز و روابط جنسی با محارم و یا با هدف حل مشکلات خانوادگی همچون مشاجره های ارثی و قبیله ای و یا مشکلات مالی رخ می دهد .علی رغم وقوع اینگونه جنایات در تمام دنیا,متاسفانه اطلاع رسانی صحیحی در خص.ص آن صورت نمی گیرد .بر اساس آمار سازمان ملل متحد سالیانه حدود 5000هزار زن و دختر جوان به نام ناموس و حیثیت به قتل می رسند 

( برگرفته از ژورنال علوم انسانی آکادمیک بلوچ)

آیا چند همسری قبل از اسلام رواج داشته است؟

۱. بله، لطفا توضیح دهید.

۲. خیر، لطفا توضیح دهید.                     

By: Ali Asgar Mollazahi, Researcher & M.A., student in Philosophy

با وجود همه تغییراتی که کم و بیش در عرصه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه در حال گذار ایران در طی دهه های اخیر صورت گرفته و در جریان است، هنوز بسیاری از آثار و الگوها و ساختار و مناسبات سنتی قدیم در زوایای مختلف و اعماق این جامعه به قوت خود باقی مانده اند و در برابر تغییر و توسعه مقاومت میکنند. نمونه ای از این مقاومت را میتوان در آن بخش از هنجارهای اقتصادی و کدهای فرهنگی و نگرشها و ساختارهای ثروت و قدرت دید که عملا وضعیتی از عدم تعادل جنسیتی در بازارکار نیروی انسانی، حتی در سطح نیروهای انسانی متخصص، به وجود آورده است.        طبق تعریف، هنگامی می گوییم عمل تبعیض آمیزی صورت گرفته که شخص حاضر باشد برای اعمال سلیقه شخصی خود، مبلغی را بپردازد یا از درآمدی صرف نظر کند. اعمال تبعیض بر گروهی از انسانها عملی غیر اخلاقی و در بسیاری از جوامع، عملی غیر قانونی است. وجود تبعیض در بازارکار می تواند در دراز مدت به هدر رفتن نیروی انسانی زیادی منجر شود.               علاوه براین، جداسازی جنسیتی مشاغل برای زنان عاملی تعیین کننده و سرنوشت ساز است زیرا این جداسازی یر نگرش مردان نسبت به زنان و زنان نسبت به خودشان اثر منفی دارد. همچنین بر موقعیت و درآمد زنان و در نتیجه بر بسیاری از متغییرهای اجتماعی همچون مرگ ومیر و بیماری، و فقر و نابرابری در آمدی اثر منفی می¬گذارد. تداوم این دیدگاههای جنسیتی بر تعلیم و تربیت و آموزش زنان نیز اثر منفی دارد وجود عاملی است که سبب می شود نابرابریهای جنسیتی به نسلهای بعد تسری یابد .                                    تفکیک مشاغل براساس جنسیت به نابرابریها، ناکارآیها و عدالت اجتماعی دامن میزند. اگر سیاستگذاران به برابری، کارآیی و عدالت اجتماعی معتقد باشند. باید به این پدیده بازارکار توجه بیشتری داشته باشند.

آه چه زن باشد چه مرد 

1400 سال پيش يك پادشاه ساساني نخستين سخن فمنيستي را به زبان آورده است.  هستي پودفروش: تاريخچه فمنيسم در دنيا به بيش از 150 سال نمي‌رسد، اما «پوران‌دخت»، پادشاه ايراني دوره ساساني 1400 سال پيش اولين سخن «فمنيستي» ايراني را بيان كرد. «پادش بايد سرزمينش را نگاه دارد و با عدل و انصاف رفتار كند. پوران‌دخت در نامه‌اي كه به سپاهيانش نوشته بود جمله فمنيستي خود را بيان كرد و خود را در ليست اولين پيروان تساوي حقوق زن و مرد قرار داد. پس از كشتن خسروپرويز به دست پسرش شيرويه در سال 628 م، شيرويه بيش از شش ماه حكومت نكرد و دختر بزرگ خسروپرويز پوران‌دخت به سلطنت نشست. «محمد باقر وثوقي»، استاد تاريخ باستان دانشگاه تهران درباره پوران‌دخت مي‌گويد:

  زنان و امنیت اجتماعی

هیچ کس منکر نقش اساسی زن در جامعه نیست . چه ، او از یک سو در خانواده که نخستین و مهمترین نهاد اجتماعی است به عنوان همسر و مهمتر از آن به عنوان مادر ، نقش اساسی ایفا می کند واز سوی دیگر چون این قشر بیش از نیمی از جمعیت جامعه را تشکیل می دهند علاوه بر اینکه در مهمترین رخدادهای اجتماعی یعنی مراجعه به آرای عمومی انتخابات نقش تعیین کننده ای ایفا می کنند ، همدوش مردان در اداره ی امور جامعه و تصدی مسئولیت های مختف نیز مشارکت دارند . این اهمیت نقش وجایگاه زنان در خانواده و اجتماع ضروری می نمایاند که طراحان ، قانونگذاران و برنامه ریزان و سایر دست اندرکاران اداره امور جامعه با دقت و حساسیت بیشتری به مقوله زن توجه داشته باشند . اگر بحث آموزشی و تعلیم و تربیت و یا اشتغال و اقتصاد به میان می آید و اگر بحث امنیت مطرح است ، هم به دلیل فزونی جمعیت ایشان بر مردان و هم به دلیل نقش بسیار مهمی که بعنوان همسر در دوام و بقای خانواده و نیز به عنوان مادر در شکل گیری هویت نسل های آینده جامعه دارند ، حتما باید ازاولویت به این قشر از افراد جامعه توجه شود ؛ به ویژه در بحث امنیت اجنماعی زنان که چنانچه در آن خللی وارد آید ، جامعه شاهد بحران در ثبات و امنیت خانواده ها و تربیت و فرهنگ عمومی خواهد شد . طبیعی است زنان خود نیز باید گوهر ارزشمند معنوی خویش بعنوان دردانه آفرینش را بشناسند و آن را گرامی دارند و نه تنها در صیانت آن از هر نوع آسیب و گزند ، که در بهره گیری از همه استعدادها و فرصت ها برای رشد کمالات علمی و معنوی خود بکوشند و اجازه ندهند که دنیاپرستان سودجو با حرمت شکنی و رواج بی بند و باری در پوشش و سوء استفاده از الفاظ ارزشمندی چون آزادی ، قدر و منزلت آنها را تا سرحد یک پدیده ابزاری در خدمت مطامع نامبارک خود پایین آورند ؛ چه ؛ به قول کانت « آدمی خود علت رفتار خویش است » .

په بلوچئين گوهاران

او منی گوهار ، او منی گوهار

چمان وتی پچ کن بچار

بشکُن وتی براتء توار

نئيست اِنت منا بازئين کرار

او منی گوهار ، او منی گوهار

پرچا تو هستئی بئ توار

بيا منی گوهار، بوشت منی کنار

جاه تئی نه انت بس مان دوار

او منی گوهار ، او منی گوهار

در بو چا ائی لونجئين تهار

دئيما وتی دستان شهار

حقاّن وتی پجاه بيار

او منی گوهار ، او منی گوهار

پرچا گرئيوئی زار و زار

تئی دل، من زانان نئيست تلار

بلئی ائی بوت نکنت اِنت تئی شزار

من الّمان او منی گوهار

دگنيا نبيت اِنت يک کرار

بل بازئين وتی لج و ميار

بيا بوشت گون مردان يک کتار

او منی گوهار ، او منی گوهار

بيا که کنئين گون هم کرار

پادآ ! کنئين سلّ رسمَ ءا گار

پچ کنئين راهِ ائی پا آ نوکئين دیار

او منی گوهار ، او منی گوهار

شستونِ ء تواران گوش بدار

استونَ جنت اِنت يک کرار
تان کد بنندئين اِنتظار؟

ر - شستونی – نوامبر 1989

دست دوچ یا هر آنچه با دست  دوخته میشود مي‌شود مي گويندو عبارتست از كارهاي دست دوزي كه با كمك دستاني توانا و فكر خلاق هنرمندان بر عرصه يك پارچه جاودانه مي گردد و آنچه از اين رهگذر بر جاي مي ماند فقط حاصل ذوق ، سليقه ، ابتكار و استعداد قابل تحسين هنرمندان اين ديار است و همچنين از ديگر صنايع دستي زنان هنرمند بلوچ حصير بافي ، پرده بافي، قالي بافي، سكه دوزي  ودكمه دوزي را مي توان نام برد سوزن دوزي به شيوه اي اصيل و قديمي ، هنري است كه فقط توسط دستاني هنرمند و به ديار سوزن  ونخ تعلق دارد  وشكل مي گيرد و قلمرو آن رابا ماشين و چرخ و …. سرو كاري نيست اين هنر ارزشمند  وقابل تحسين در خانه هايي تنيده شده از الياف درخت خرما و در كنار فاميل و خانواده اي گرم و يا در هم نشيني هاي خانوادگي و عشيره اي پاي به عرصه حيات مي نهد.

سوزن دوزي را مي توان عصاره درد دل هاي زنانه و بازتاب خاطرات تلخ و شيرين قومي در طول تاريخ بر شمرد كه خود آميزه اي ذهني از آهنگ و ريتم حركت دست ها است كه منجر به پديد آمدن آثاري جاندار و جاودانه بر تار و پودي سرد و بي روح مي گردد در تمامي خطه بلوچستان و در تمام شهرها و روستاهاي دور افتاده اين سرزمين مي توان زنان  ودختران هنرمندي را ديد بدون اين كه برايشان طرحي را رسم كرده باشند ، با انتخاب نخ و پارچه طرح ها و نقش هايي جسورانه و بديع مي‌آفرينند. طرح ها  ونقش هايي كه برآيند سنتي هزاران ساله مي‌باشد با كنار هم چيدن اين طرح ها آثاري متفاوت پديد مي آيد . سوزن دوز بلوچ با استفاده از تركيب رنگ ها نقش گل ها و بوته هايي كه در انديشه و خيالش زاده مي شود ، آنها را مي پرورد و به تكامل مي رساند  واثري زيبا مي آفريند  وآدمي متحير از آن است كه اين همه در كجا ، چگونه و توسط كدامين ذهن پويايي پديد آمده و شكل گرفته و زينت بخش محفل گرم سوزن و نخ و پارچه گرديده است . هنرمند بلوچ مي كوشدتا واقعيات زندگي محيط اطراف مردم منطقه و باورهاي قومي خويش را در آثارش منعكس  وبدين صورت جاودانه كند . هنرمندان از موجودات و حيواناتي كه هر روز باآنان سر و كار دارند  وجزئي از زندگي آنان هستند ، نقش مي زنند حيواناتي چون بز كه عمده ترين وسيله براي امرار معاش خانواده سوزن دوز است ، شتر حيوان صبوري كه يار جدا ناشدني مردم منطقه است و نعمتي خدادادي كه در سفال كلپورگان ماندگار شده است ، عقرب، مار و .. كه از نقوش رايج در بلوچستان مي باشد به هر حال نقوش بلوچستان الهام گرفته از حيوانات و گياهاني بوده كه به مرور دستخوش تغييرو تحول گذشته و به صورت اشكال هندسي ماندگار شده اند كه اين خود نيز از ويژگي هاي طرح‌ها و نقش هاي قديمي اصيل بلوچستان است.

مزگان نارویی